ԱՅՍ

I. (այսր, այսմ, յայսմ, այսու, այսք, այսց. կամ այսորիկ, այսմիկ, յայսմանէ, այսուիկ, այսոքիկ, այսոցիկ, յայսցանէ, այսոքիւք.) NBH 1-0093 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 7c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c դեր. ցուց. ա. Իբր մերձաւոր քան զայդ եւ զայն. ըստ կարգի յօդիցս՝ ս, դ, ն. տե՛ս եւ ՍՈՅՆ. ՍՈՅՆ ԱՅՆ. ա՛ս. ... οugr-SmCi;τος, αὐτη, τούτο hic, haec, hoc, is, iste եւն. *Այս այր: Այրս այս: Զայրս զայս: Վասն այսր բանի, կամ բանիս այսորիկ: Քարինքս այսոքիկ: Ի քարանցս յայսցանէ: Որ ոչ յայսց արարածոց: Զառնէս զայսմանէ: Յայսմ գործոյ է շահ մեզ: Պօղոս այս: Բանիւքս այսոքիւք. եւ այլն: Կամ *Այս է գործն Աստուծոյ: Այս է մարմին իմ: Այս ամենայն եղեւ: Զայս ասաց: Յայսմ է բանն ճշմարիտ. եւ այլն: *Այսք, եւ որ սոցին նման. Յհ. իմ.: *Այսց թղթոց: Մինչդեռ նոքա յայսմ էին. Խոր.: *Նեղութեանցս այսոցիկ. Յճխ.: *Հանելով զիս յայսմ կենացս. Ագաթ.: *Այս է խոտորնակ ճանապարհ, ա՛յս է մոլորումն. Լմբ. ատ.: *Ա՛յս պտուղք օրհնութեան. ա՛յս արգասիք կենաց, ա՛յս նշոյլք լուսոյ: Այս նահատակ յաղթօղ, այս սպառազէն արի. Նար. ՀԴ. եւ Մծբ.: Եզ. իբր եւ յոքն. *Պատշաճեցան բանքս այս: Արդարքս այս ցանկացան. Ագաթ.: *Այսպէս խառնեալ են տարերքս այս. Եղիշ.: *Յիշատակօքս այսուիկ: Զայսու աւուրբք. Խոր.: *Զայսմ դատաւորաց. Ոսկ. մտթ.: *Յայսմանէ իրակութեանց. Յհ. կթ.: ԱՅՍՈՒ (առաւել ռմկ.) իբր այսր կամ այսորիկ, եւ այսոցիկ. *Վասն այսու ժամու հոգայիր: Զկնի այսու ամարանոյս: Սակս այսու պատճառի: Վասն սակաւիկ այսու արհամարհանաց. եւ այլն. Վրք. հց. ստէպ: ԱՅՍՈՔԻՄԲՔ. իբր այսոքիւք. Եփր. ՟բ. կոր.: եւ Սարգ.: Հոլովք պէսպէս անսովոր գտանին՝ կա՛մ ըստ ինքեան, կամ ընդ միմեանս փոխանակութեամբ. զորօրինակ *Այսիւ, կամ այսով (ռմկ. ասով). այսովք. ՃՃ. որպէս եւ յօրինակս ինչ. Լմբ. պտրգ. *Եւ մեք ոչ այնիւ, եւ ոչ այսիւ պատկառեմք". այս ինքն այսու, կամ այսուիկ: *Զփառս տանս այս. Շար.: *Զանուն ոչ գիտես զառնս զայսմիկ. Եղիշ. խչ.: *Բո՛ւռն հար զայսոքիկ խրատուց. Յճխ.: *Այսմ խորհրդով բազումք վարին. Յհ. իմ.: *Կենցաղականաւ այսր (գուցէ իբր աստանօր) յաւիտենիւ: Ընդ այսմ սահմանաւ: Այսմ փրկանօք. Նար.: *Որպէս միովս այս է տեսանել: Ի վերայ այսմ ապականացու բնութեան. Շ. թղթ.: *Առանց այսմ չէ հնար: Ոչ նմանապէս այսորիկ կարծէի. Պիտ.: *Լսել այսս աղօթից. Արշ.: *Կազմել զայսս. Փիլ.: *Այսու եղբօր բեռն ծանր բարձեր: Յայսց ամենայնէ ոչինչ մերձենայ ʼի խոնարհն. Վրք. հց.: *Ի ներքոյ այսմ դատապարտութեան: Ուստի եւ զսովորականն նորա այսմ խորհուրդ տեսանեմք. Լմբ. ատ.: *Ասասցեն զօձն ո՛չ օձ մարմնաւոր, այս՝ զոր այժմս տեսանեմք. Շ. թղթ.: ԱՅՍ. ԵՒ ԱՅՍ. Զօրութեամբ ունելով զնախդիր կամ զբայ՝ յայլ եւ այլ միտս բերին. *Այս ոմանք՝ այս որակ երիվարօք նամակ տանին. Արծր. ՟Դ. 1: *Ուստի եւ ծնաք ʼի նոցանէ, այս ընդերկար ժամանակ, զոխակալութիւն առ եղբարս: Չար վկայէք լինել ʼի բարւոյ Արարչէն. եւ այս ոչ զնիւթ միայն, այլ զմարդ. Լմբ. ատ.: *Եւ այս, զի քաջալաւութիւն վեհագունիցն երեւեսցին. Շիր.: *Եւ այս յայնմ ժամու, եթէ առանց այնմ գործոյ կալ անհնար իցէ. Վրք. հց.: ՄԻՆՉԴԵՌ ՅԱՅՍ ԷԻՆ. իբր յայնմ վայրի. մինչ այս՝ մինչ այն: Ոսկիփոր.: ՅԱՅՍՄԱՆԷ. իբր ʼի բանէ աստի. վասն այսր պատճառի. ասկից, ասոր համար. *Յայսմանէ՝ բազումք յաշակերտաց նորա չոգան յետս. Յհ. ՟Զ. 67: *Մի՛ յայսմանէ համարիցիք, թէ ես մեծ եմ քան զնա. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12: ԱՌ ԱՅՍ. Որպէս՝ ʼի դէպ այսմ. ʼի սոյն պէտս. եւ վասն այսորիկ. եւ եւս. *Զի՞նչ օրինակաւ առ այս՝ քեզ նմանագոյն աստանօր եդից: Եւ առ այս զդաւթեան սաղմոսին զբանն ʼի յերգ ինձ առի. Նար.: *Այսքան առ այս. Վրք. հց. ՟Ա: *Առ այս առցես ինձ եւ զսուրբ միւռոնն. իսկ չար առ այս՝ եւ յանձնաւորութիւն բաժանել. Լմբ.: *Եւ առ այս՝ որ ոչ սրտի մտօք առնուցուն եւ տայցեն զխաղաղութիւն, թափուր մնասցեն. Խոսր.: *Բայց ունիմք առ այս եւ զհակառակագրացն զբանս. Իգն.: ԱՌ ԱՅՍՈՔԻՒՔ. Որպէս՝ եւ եւս. (հանգոյն յն. լտ. πρός τούτους ad haec, praeterea ) *Տեսանեմք առ այսոքիւք եւ զայս եւս: Առ այսոքիւք՝ են ոմանք դարձեալ. Յհ. իմ. ատ: *Եւ եւս յոքունս առ այսոքիւք. Շ. հրեշտ.: ՅԱՅՍ. իբր յայս վայր. ցայս ժամանակ. *Աւելի քան զհարիւր եւ եօթանասուն ամ մինչեւ ցայս. Մագ.: ԸՍՏ ԱՅՍՄ, ԸՍՏ ԱՅՍՄԻԿ. Տ. ԸՍՏ: շ. ԱՅՍ Է. շ. Տ. ԱՅՍԻՆՔՆ. *Սլացեալ ʼի յառաջադէմսն, այս է՝ ʼի լեառն Աստուծոյ ʼի Քորեբ. Պիտ.: *Սաղարթօք վարսից, այս է՝ արտաքին դիմօք: Որ է հաստատուն, այս է անփոփոխ. Նար. ՟Թ. եւ Մծբ.: *Ցամաքեցաւ խոտն, այս է՝ մեռաւ. Գէ. ես.: *Յայնմ ժամանակի ասէ, այս իսկ է՝ թէ յամս Կղօդեայ. Եւս. պտմ. ՟Բ. 9: Իսկ Յայտ. ԺԴ. 12. *Համբերութիւն սրբոցն աստ է, այս՝ որք պահեն զպատուիրանս նորա". յն. աստ է, աստ՝ որք եւ այլն: մ. ԱՅՍ ԱՆԳԱՄ. մ. Յայս նուագ. աս անգամ. ... τὸ ἄπαξ τούτο hac vice *Ոչ է բարւոք խորհուրդն՝ զոր խորհեցաւ Աքիտոփէլ այս անգամ. ՟Բ. Թագ. ԺԷ. 7: ԱՅՍ ԱՆՈՒՆ. Տե՛ս ʼի բառն ԱՆՈՒՆ. որ եւ ԱՅՍ ԻՆՉ. ԱՅՍ ՆԻՇ. ... *Իմով զօրութեամբ առի զայս անուն եւ զայս անուն աշխարհ. Ոսկ. ես.: ԱՅՍ ԻՆՉ. Տե՛ս ʼի բառն ԻՆՉ: ԱՅՍ ԻՆՔՆ. Որպէս դերանուն կրկին. Սոյն ինքն. սոյն այս. սոյն սա. *Այս ինքն է տրտմութիւն վարդապետի, այս ինքն է գութ հօր: Այս ինքն օրէն է հաստատուն վարդապետի. Ոսկ. յհ.: *Այս ինքն է ճանաչելն զնա տիեզերաց: Որք տանին զսերմանս իւրեանց, այս ինքն են վիշտք. Ագաթ.: *Զի այս ինքն են (յն. սոքին են) երկու կտակարանք. Գղ. ՟Դ. 24: շ. ԱՅՍԻՆՔՆ. շ. ԱՅՍԻՆՔՆ Է. Ա՛յս է. որ է. յա՛յտ է՝ թէ. իմա՛. ասեմ. եանի. τουτέστι, τοῦτ’ ἕστι, δῆλον, δηλονότι, δηλαδή id est, hoc est, scilicet, videlicet *Նուազունք, այսինքն՝ ոգիք իբրեւ ութ: Էլի Էլի ... այս ինքն է՝ Աստուած իմ Աստուած իմ: Խառնակ ձեռօք, այս ինքն է անլուայ: Ակեղդամայ, այս ինքն է գեօղ արեան. եւ այլն: *Զխնկանոցն ոսկի, այս ինքն զաղօթսն ասեմ փոյթ. Լմբ. ատ.: *Մեռայ՝ որ է դառնութիւն, այս ինքն նշանակ իմն յարմարական. Նար. ՂԲ: *Պսակ Աստուծոյ իւրոյ ʼի վերայ գլխոյ նորա, այս ինքն աղօթք ուխտի նորա. Եփր. ղեւտ.: *Հողմ ուր կամի ասէ, շնչէ, այս ինք է՝ որ յամենայն մարդիկ մատակարարէ. Յհ. իմ. եկեղ.: Կամ ԱՅՍԻՆՔՆ ԶԻ. Իբր զի. վասն զի. *Եւ զի՞նչ այս. այս ինքն՝ զի որպէս ʼի սկզբանն եւ այլն: Ե՛կ եւ զբնութիւն իրին քննեսցուք. այս ինքն՝ զի յամենայն ամ ... Ընդէ՞ր բարկանայր նոցա Աստուած. այս ինքն զի ո՛չ ըստ պիտոյից էր ցանկութիւն կերակրոցն: Բայց է՞ր վասն ցնծութիւնս. այս ինքն՝ զի վիշտ էր մեզ եւ այլն. Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.: մ. ԱՅՍ ԿԵՐՊ. Իբր մ. այսու կերպիւ. այսպէս. սոյնպէս. *Այս կերպ եւ բարձրն Եսայիաս (ասէ). Լաստ. ՟Ժ: ՅԱՅՍՄ ՀԵՏԷ. Տե՛ս ʼի տառն Յ. եւ ʼի բառն ՀԵՏ: ԱՅՍ ՆԻՇ. Տ. ՆԻՇ: II. ԱՅՍ 2 (ոյ կամ ու, ոց.) NBH 1-0093 Chronological Sequence: Early classical, 10c, 12c, 13c գ. (լծ. տճկ. էս, էսմէք, էսիղ) Շնչիւն, փչումն կամ հնչիւն հողմոյ. հողմ. սիք. հով, քամի. ... πνεῦμα ventus, spiritus *Այս մրրիկ. Սղ. ՟Ժ. 7. ուր Վրդն. *Այս՝ որ է հողմ": Նոյն առումն է առ ասորիս, զի գրէ Եզնիկ. *Գիտեմք՝ եթէ այսն հողմ է. քանզի յորժամ մեք ասեմք, թէ սիք շնչէ, ասորենայք ասեն, այս շնչէ": Առաւել նմանութեամբ վարի ʼի մեզ՝ որպէս ոգի, իմա՛ չար կամ պիղծ, այն է դեւ. որ իբրեւ զհողմ մրրկեալ յածի եւ յուզէ զտիեզերս. ... πνεῦμα spiritus *Ահա տաց ʼի նա այս: Այսով պոռնկութեան մոլորեցան: Այս դիւի պղծոյ: Այս հարցուկ: Այսք պիղծք: Այսոց չարաց: Ըստ իշխանին իշխանութեան օդոյս, այսոյ՝ որ այժմս ընդմտեալ է. եւ այլն: *Ասի եւ դեւ՝ ոգի, այլ ոգի չար. զոր թէպէտ եւ ʼի մեր լեզու այս չար ասեմք, որպէս ʼի խարանաց հարցն մերոց առաջնոց ըստ սովորութեան ʼի մեզ կարգելոյ, այլ գիտեմք՝ եթէ այսն հողմ է. Եզնիկ.: *Այսոցն օդայնոց: Դասիմ ʼի պարս հեզոց, եւ ընդ այսս կաքաւեմ. Նար. կ. ՀԱ: *Այս մոլորեցուցիչ գերիչքն են. Մխ. երեմ. ուր զկրկին նշանակութիւնս ʼի մի յօդէ ըստ հոմաձայնութեան բանիս. Երեմ. ՟Դ. 11. *Այս մոլորութեան յանապատի". որ ʼի 12. դնի ոգի:

հայերեն բառարան (Armenian dictionary). 2013.

Look at other dictionaries:

  • ԱՌԺԱՄԱՅՔ — (այս.) NBH 1 0304 Chronological Sequence: Unknown date, 11c ա.գ. παρόντα praesentia Այժմուքս. առժամանակեայք. անցաւոցք. որ եւ ԱՌԺԱՄԱՅՆՔ. *Թո՛ղ լի՛ք ʼի բաց զառժամայս. Կոչ. ՟Ա: *Յերկուս յաւիտեանս զկեանս մեր բաժանեաց աստուած. յառժամայս, եւ ʼի… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՆՈՒՆ — (անուան, անք, անց) NBH 1 0220 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 9c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c գ. ὅνομα nomen Բառ, կամ ձայն նշանական՝ յայտարար ուրուք կամ իրիք. կոչումն իւրաքանչիւր էակի եւ անհատի՝ հասարակ կամ յատու… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՅՆ — (այնր, այնմ, յայնմ, այնու, այնք, այնց. կամ այնորիկ, այնմիկ, յայնմանէ, այնուիկ, այնոքիկ, այնոցիկ, յայնցանէ, այնոքիւք.) NBH 1 0091 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 10c, 11c, 12c, 14c դեր. ցուց. ա. Որ ինչ հեռագոյն է …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՆՄԱՆ — (ի, ից.) NBH 2 0430 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 7c, 8c, 12c, 13c, 14c ա. ὀμοῖος, ια, ιον similis, le; par. որ եւ ՆՄԱՆԻ, նւոյ, նեաց. (որպէս թէ նմայն յար, յարմարն այնմ. զուգահաւասար նմին). Հանգոյն. համատիպ. միօրինակ.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՅԴ — (այդր կամ այդորիյ, այդմ, յայդմանէ կամ յայդմ, այդու կամ այդուիկ. այդք կամ այդոքիկ, այդց կամ այդոցիկ. յայդցանէ կամ յայդոցիկ կամ յայդց, այդոքիւք. գեր. ցուց.) NBH 1 0080 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 12c դեր. ցուց. ա.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՄԷՆ — I. (ամենի, ից) NBH 1 0069 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 8c, 9c, 10c, 11c, 12c ա. Նոյն ընդ համայն, եւ ամենայն, որ յերկուց անտի ծագէ. πᾶς omnis, quvis, universus, ὄλος, ὀλόκληρος totus ամմէն, բոլոր. ... *Ամէն ամենազան… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՅՐ — I. (առն, յառնէ, արամբ. արք, արանց, արամբք.) NBH 1 0097 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 10c, 12c գ. Արու մարդ. չափահաս կամ կատարեալ. յարբունս հասեալ, երիտասարդ. եւ լի աւուրբք. էրիկ մարդ ... (ծ. եւ յն. լտ. անէր,… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՆԿԱՆԻՄ — (կայ, կի՛ր.) NBH 1 0169 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c ձ. ԱՆԿԱՆԻՄ գրի եւ ԱՆԳԱՆԻՄ, գայ, գի՛ր. πίπτω , ἁποπίπτω, ἑμπίπτω եւն. cado, excido, incido եւն. Վայրաբերիլ սաստկութեամբ, իբր կր.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՍՏԻ — I. ( ) NBH 1 0318 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 10c, 11c, 12c, 14c մ. ἕνθεν, ἑντεῦθεν hinc Յայսմ տեղւոջէ.ʼի տեղւոջէս յայսմանէ. եւ յայսմ բանէ. աստից, ասկից, ասկէ, սկից, հոսկից. ... *Աստի առ ձեզ անցանել: Բարձին աստի …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • Ի — I. ( ) NBH 1 0841 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c նախդիր տրական հոլովոյ որպէս Առ. յ. ց. միայն ՛ի սկզբան բառից բաղաձայն տառիւ հաւելոց. εἱς, ἑπί, πρός in, ad. *Դարձաւ առ նոյ ʼի տապան… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.